Home 
Advies 
Uitgeefprojecten 
Levering van content 
eBooks
Doehits 
Over PlanMedia 
Leveringsvoorwaarden 
Contact 
eBooks

Medium van de toekomst?



Een onzichtbaar medium in beeld

De meeste mensen kunnen zich maar moeilijk een voorstelling maken van het eBook. De elektronische boeken zelf zijn digitale bestanden, die op internet nog maar weinig worden aangeboden. Je hebt een apparaat nodig om eBooks te kunnen lezen. In de pers hebben sommige weleens iets gezien, gehoord of gelezen over een speciaal apparaat om elektronische boeken te lezen, maar slechts weinigen hebben zo’n ding zelf in handen gehad.

Michiel Hatenboer wilde op de informatiemiddag van zijn advies- en projectbureau PlanMedia een concreet beeld geven van het nieuwe medium en de vele mogelijkheden van het eBook voor consumenten, uitgevers en grote informatieleveranciers.

Met zijn lichte gewicht heeft het eBook vooral uitstekende kansen voor toepassingen op het gebied van vakantie en vrije tijd, maar ook daarbuiten kan het eBook zich ontwikkelen tot een factor van betekenis.
 

Inhoud en apparaat

Voor een goed begrip van het eBook is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen de inhoud van de elektronische boeken en de hardware om ze te kunnen lezen. Het woord eBook wordt vaak gebruikt voor beide en dat leidt soms tot verwarring.

Met de term eBook wordt daarom hier alleen de content aangeduid: de bestanden met de boeken die kunnen worden gelezen en die kunnen worden gekocht bij ebook.nl.

Voor de hardware, de apparaten om de eBooks te lezen (zoals de iLiad van iRex), wordt de term eReader gehanteerd. eBook en eReader zijn onmisbare partners bij de ontwikkeling van het elektronische lezen.



De eerste eReader

In 1998 maakte ik als uitgever bij de ANWB voor het eerst kennis met het eBook, dankzij de Rocket eBook, een eReader uit de Verenigde Staten, met een hoogwaardig LCD-beeldscherm speciaal ontwikkeld voor het lezen van elektronische boeken, gekoppeld aan een eigen internetwinkel voor eBooks.

Toen ik het apparaat in handen kreeg werd ik meteen enthousiast. Ik dacht direct dat zo’n apparaat heel goed geschikt zou zijn voor vakantie en vrije tijd. Je kunt er makkelijk op reis zeer veel leesvoer in meenemen: een hele stapel boeken in éen apparaatje. Met zijn achtergrondverlichting leek het apparaat me ook prima geschikt om in het donker te lezen op de camping.

Bij de ANWB hielden we in die tijd enquetes onder leden, om ideeën voor DM-producten te toetsen. In één van die enquetes nam ik het idee mee om voor 300 gulden een Rocket eBook te verkopen met alle ANWB-reisgidsen van Frankrijk. Waar uiteindelijk succesvolle DM-producties als respons 35% potentiële kopers opleverden, gaf slechts 4% aan waarschijnlijk dit product te gaan kopen. De tijd was er nog niet rijp voor.

 

Belofte nog niet ingelost

Het eBook is tot op de dag van vandaag een belofte gebleven, die nog steeds niet is ingelost.  Ook in de Verenigde Staten werd de eReader de afgelopen tien jaar nog geen groot succes. De productie van de Rocket eBook, die in 1999 terecht kwam bij de mediagigant RCA, is in 2002 wegens gebrek aan succes gestaakt. De doorbraak van het medium is nog uitgebleven.

Terwijl de muziekindustrie helemaal op zijn kop is gezet door de komst van de mp3-tjes en de iPod, heeft het eBook nog maar een bescheiden plek veroverd.de muziekindustrie helemaal op zijn kop is gezet door de komst van de mp3-tjes en de iPod, heeft het eBook nog maar een bescheiden plek veroverd. In de Verenigde Staten bestaat inmiddels wel een markt voor het downloaden van eBooks. In 2006 werd er voor 18 miljoen dollar aan eBooks verkocht, met een groei van 30%. In Nederland hebben we ebook.nl, met een groeiend aantal te downloaden boeken. Maar de omzet van eBooks is eigenlijk toch nog steeds marginaal.


Gebrek aan goede hardware

De belangrijkste bottleneck voor een doorbraak van het eBook is naar mijn mening – naast de angst van uitgevers voor het illegaal kopiëren van hun content - het ontbreken van algemeen verkrijgbare, goede eReaders.

xml:namespace prefix = o />

De verkoop van eBooks is op dit moment nog grotendeels gekoppeld aan hardware die niet in eerste instantie is ontwikkeld voor het lezen van elektronische boeken. De meeste ebooks worden nu nog gelezen op PDA’s (electronische agenda’s) en mobiele telefoons, met veel te kleine beeldschermpjes om comfortabel te kunnen lezen, of op gewone pc’s of notebooks, die weer niet makkelijk in de hand te nemen zijn.

 

De uitvinding van ePaper

De laatste jaren is er een belangrijke ontwikkeling geweest die een echte doorbraak mogelijk maakt van het eBook: de uitvinding van ePaper. Dit elektronisch papier moet je eigenlijk een keer gezien hebben om het goed te kunnen beoordelen. Het heeft vrijwel alle eigenschappen van papier. Je hebt er echter maar één vel van nodig. Het leescomfort is veel groter dan dat van een beeldscherm, ook en vooral tijdens de vakantie in de zon. Als het beeld op het elektronische papier is gevormd, staat het net zo scherp als op gewoon papier.

Met de toepassing van ePaper in de eReader is de ontwikkeling van een succesvolle “ipod for the eye” een stuk dichterbij gekomen. Nederland loopt voorop bij die ontwikkeling. Sinds 1996 is een eerste eReader met elektronisch papier in de handel: de iLiad, van voormalig Philips-dochter iRex. Nog steeds is de iLiad met zijn grote beeldscherm de Rolls Royce onder de eReaders, een apparaat dat nog meer te bieden heeft dan het lezen van eBooks alleen. Ook internationaal trekt dit product veel aandacht.

 

Nieuwe eReaders

De iLiad is niet meer de enige eReader met elektronisch papier. In de Verenigde Staten heeft de elektronica-reus Sony vorig jaar een eReader met ePaper op de markt gebracht. Deze maand is daarvan een tweede versie verschenen, na een succesvolle introductie.

Het apparaat (de Sony Reader PRS-505) heeft een kleiner beeldscherm met minder grijstinten dan de iLiad, maar is met een prijs van $300 (en een waardebon voor $150 aan eBooks) ook veel goedkoper. Het apparaat wordt helaas niet door Sony Nederland geïmporteerd en eigen import is niet erg zinvol, omdat je bijna 60 euro aan invoerrechten moet betalen en de gebruiksmogelijkheden nog te beperkt zijn. Helaas zijn de boeken voor het apparaat alleen te downloaden via de Sony Connect shop, de Sony variant op de iTunes store voor de iPod. En dan ook nog alleen met een Amerikaanse credit card. Zeer belangrijk voor de ontwikkeling van eBooks is de introductie van de Amazon Kindle, een eReader van de grote internet boekhandel Amazon.com. Ook voor deze eReader ($399), met een wat lomp uiterlijk en een scherm met dezelfde grootte als het apparaat van Sony, kunnen alleen boeken worden gedownload via de eigen webshop. Aantrekkelijk is de lage prijs van de boeken (vrijwel allemaal $9,95), het enorme aanbod en de mogelijkheid om draadloos boeken te downloaden. Net als de Sony eReader kunnen Nederlanders ook voor dit apparaat geen boeken kopen.

De Bookeen Cybook is een Franse eReader vergelijkbaar met het apparaat van Sony (maar niet gekoppeld aan een eigen winkel voor eBooks). Hij kost EUR449. 

In China en Taiwan kunnen via Internet twee eReaders worden besteld die qua gebruiksmogelijkheden te vergelijken zijn met de Sony Reader: de Hanlin V3 (sinds kort op de markt onder de naam Readman) en de JCNIP 128.

 

Noodzakelijk voor een echte doorbraak

Voorlopig heeft iRex met de iLiad het rijk hier nog, maar de ontwikkelingen zullen snel gaan.

Voor een echte doorbraak van het eBook zullen naar mijn mening nog wel enkele verbeteringen aan de eReaders moeten worden gerealiseerd:

  • introductie van full colour elektronisch papier
  • de navigatie snelheid van de apparaten zal nog moeten toenemen
  • het toevoegen van achtergrondverlichting

Heel belangrijk is ook dat de prijs van de apparaten drastisch omlaag gaat.

Een drijfveer kan zijn dat de eReader ook grote voordelen kan bieden voor het milieu: het gebruik van eBooks spaart papier, ruimte en transportkosten.



Speciale software

 

Om elektronische boeken te kunnen lezen op een eReader, PDA, PC of smartphone heb je speciale software nodig.

Op de meeste eReaders kun je met Adobe Reader gewone pdf-bestanden lezen, maar die worden wel erg klein als ze worden geprojecteerd op een klein beeldscherm en je kunt ze bovendien alleen maar lezen zoals ze zijn gemaakt.

Specifieke software voor eBooks is ontwikkeld voor het toevoegen van extra functionaliteit:

  • Groter maken van letterfonds (lezen zonder bril!) 
  • Organisatie Invoegen van boekenleggers
  • Goede navigatie binnen de boeken
  • Organisatie van de bibliotheek

    Deze extra functionaliteit geeft het eBook veel van zijn voordelen boven het boek van papier. Is het niet heerlijk als je boek opengaat op de plek waar je was gebleven.


    De beschikbare software

    Helaas is er niet één standaard voor de software voor eBooks. Je moet kiezen.  Mobipocket is de beste en op de meest eReaders toegepaste software die op het moment beschikbaar is. Mobipocket wordt verreweg het meest gebruikt op ebook.nl en is ook reeds geïnstalleerd op de iLiad.

    xml:namespace prefix = o />

  • De belangrijkste concurrenten van Mobipocket zijn:

    • Sony Reader, de eigen standaard van Sony
    • Adobe heeft naast zijn eigen Reader Digital Editions, speciaal ontwikkeld voor de bescherming van auteursrechten van eBooks
    • Microsoft Reader, speciaal ontwikkeld voor de pocket pc, maar niet erg populair
    • Wolf, de eigen standaard van de twee eerder genoemde Chinese apparaten

    Tekst-bestanden uit Word en HTML-bestanden kan iedereen zelf converteren naar de verschillende soorten software voor eBooks, zodat je ze kunt lezen op je eReader. Mobipocket heeft daarvoor het programma Mobipocket creator.

     

    Bescherming van auteursrechten

    Het gebruik van Reader software is ook noodzakelijk om de auteursrechten van de eBooks te beschermen.

    Het beschermen van de auteursrechten wordt DRM genoemd:

    Digital Rights Management

    DRM is een controversieel onderwerp. Voor de consument heeft het vooral nadelen:

    • Beperking van het aantal apparaten waarop het boek mag worden gelezen
    • Beveiliging tegen kopiëren
    • Beveiliging tegen printen

    Uitgevers hoeven niet bang te zijn voor het verlies van hun greep op de auteursrechten als ze hun eBooks uitgeven in Mobipocket, Adobe Digital Editions of Sony Reader. Het gevaar is eerder aanwezig dat de consument wordt afgeschrokken door de beperkingen. In de muziekwereld is de kopieerbeveiliging ook niet goed bevallen.



  • Vooroordelen

    Bij de ontwikkeling van het eBook en de eReader spelen vooroordelen een belangrijke rol. Hieronder staan ze op een rijtje, met daarachter een antwoord uit de wereld van het eBook:

    Vooroordelen van consumenten:

    • Ik wil fysiek kunnen bladeren in een boek:

    de iLiad heeft daar een zeer orgineel mechanisch alternatief voor ontwikkeld, de flipbar of bladerbalk

    • Ik wil een boek kunnen ruiken:

    Een Amerikaanse uitgever van eBooks heeft als ludieke promotieactie stickers laten

    produceren met de geur van verse boeken

    • Ik geloof niet in een apart apparaat om mee te lezen, alles moet toch in een mobiele telefoon kunnen

    Veel mensen hebben nu ook een iPod, een mp3-speler, een pda of een camera naast hun mobiele telefoon

    • Ik vind het zo leuk om in boekwinkels rond te lopen

    Boekwinkels kunnen een belangrijke rol spelen bij de verkoop van eReaders

    xml:namespace prefix = o />

    (bij boekwinkel Selexyz is de iLIad te koop), en browsen op een eBookwinkel kan ook heel leuk zijn.


    Vooroordelen van uitgevers:

    • Door het uitgeven van eBooks raak ik de greep op mijn auteursrechten kwijt!

    Met reader software zoals Mobipocket heb je daar weinig van te vrezen

    • Daar kun je toch niets mee verdienen!

    Het grote geld kun je er op dit moment inderdaad nog niet mee binnenhalen. Je kunt zelfs nog nauwelijks leven van het uitgeven van eBooks, maar een verstandige uitgever is op zijn toekomst voorbereid

     

    De voordelen van het Ebook voor uitgevers

    De markt voor elektronische boeken is nog klein. Toch kan ik uitgevers aanraden om nu reeds ervaring op te gaan doen met het uitgeven van eBooks. Het is niet duur om in de wereld te stappen van dit nieuwe medium. De voordelen zijn legio:

     

    • Geen kosten voor papier
    • Geen kosten voor het drukken
    • Geen kosten van de logistiek
    • Geen voorraadkosten
    • Geen incourantie
    • Geen vaste boekenprijs (helaas wel 19% BTW)
    • Makkelijk te actualiseren

     

    • Het uitgeven van eBooks is goed voor het imago als innovatieve uitgeverij
    • Het medium is heel interessant voor het distribueren van titels van de backlist: The Long Tail (selling less of more), eventueel in combinatie met POD (Printing on Demand).
    • Het medium is Interessant voor kleine uitgevers: in combinatie met Printing on Demand hoeven slechts kleine investering te worden gedaan om interessante content voor een kleine doelgroep te kunnen ontsluiten.
    • eBooks bieden goede mogelijkheden tot personalisatie (de productie van unieke exemplaren)

     

    Andere verdienmodellen

    Het uitgeven van eBooks opent de weg naar nieuwe verdienmodellen voor het boek, die tot op heden ondenkbaar waren. De meeste daarvan worden reeds toegepast.

     

    • Onlibri geeft gratis eBooks uit met reclame; ik zag dat zelfs voor de reisgidsen al adverteerders gevonden zijn.
    • Self publishing uitgeverijen bieden een platform aan mensen die zelf hun eigen boeken willen uitgeven. Het Amerikaanse Lulu.com biedt daarbij reeds de mogelijkheid om de boeken niet alleen als Print on Demand te bestellen, maar ook in het eBook formaat.
    • Uitgevers en informatieverstrekkers met een missie worden uitbetaald met een groter bereik: het eBook levert een extra distributiekanaal tegen lage kosten, en een extra ingang voor Internet-zoekmachines.
    • eBooks kunnen ook worden ingezet als onderdeel van het marketing budget voor promotie-doeleinden: toeristenbureau’s, VVV’s of hotels kunnen bijvoorbeeld gratis reisgidsen of gidsen met uitstapjes als eBook weggeven: het wordt opeens mogelijk om een product waar voorheen voor betaald moest worden gratis aan te bieden.

     

    Is de uitgever nog wel nodig?

    Tijdens de informatiemiddag wordt de vraag opgeworpen of de uitgever nog wel nodig is bij het uitgeven van eBooks. Auteurs hebben immers door het uitgeven via dit nieuwe medium direct contact met hun lezers. Zonder distributiekanalen kunnen zij zelf hun eBooks verkopen. In combinatie met Printing on Demand kunnen zij zelfs zelf hun boeken in print verkopen.

     

    In principe is het inderdaad tamelijk eenvoudig om als schrijver zelf eBooks te gaan uitgeven. Toch zal het zo’n vaart niet lopen. Het bereik van het eBook is nog zeer beperkt. Bovendien heeft de moderne uitgever veel meer functies dan het verzorgen van de productie en de verkoop van boeken alleen. Hoe komt de consument binnen het enorme aanbod aan titels te weten dat een boek de moeite waard is? De uitgevers spelen tegenwoordig een belangrijke rol bij de selectie: ze bieden ook een kwaliteitsstandaard. Veel auteurs worden door uitgevers bovendien als merk in de markt gezet, met moderne middelen die niet veel meer afwijken van die bij de verkoop van pindakaas. De marketingkracht van uitgeverijen is ook in print al van groot belang geworden. Auteurs die zelf eBooks uitgeven zullen hun complete marketing dus zelf moeten regelen.

    Er zijn overigens ook in print al schrijvers die succesvol hun eigen werk hebben uitgegeven buiten een uitgeverij om, zoals Sonja Bakker met haar dieetboeken, maar het blijven uitzonderingen. Een uitgebalanceerde marketing en een goede redactionele begeleiding blijven ook bij eBooks noodzakelijk.


    Het eBook als onderdeel van een multimediale uitgeefstrategie

    Alleen erg moedige uitgevers publiceren hun boeken al alleen als eBook.

     

    Het uitgeven van eBooks komt nu nog het beste tot zijn recht als onderdeel van een multimediale uitgeefstrategie, met een efficiënt gebruik van uw content als uitgangspunt.

     

    Een goede organisatie van de content maakt snelle toegang mogelijk tot nieuwe media. Het publiceren van eBooks is een stuk eenvoudiger als de informatie goed gestructureerd is opgeslagen. Dezelfde content kan de basis vormen voor het succesvol uitgeven naast het traditionele papieren boek: via internet, door middel van POD (Printing on demand), via spin offs in print, of gekoppeld aan navigatie-apparatuur.

     

    PlanMedia ondersteunt uitgevers en grote informatieleveranciers bij het optimaal benutten van hun content. PlanMedia helpt door het ontwikkelen en implementeren van multimediale concepten, uitgeefplannen en uitgeefstrategieën die zijn gebaseerd op een efficiënte organisatie van de informatie: van advies tot project.

     

    Als u nu reeds start met het uitgeven van eBooks, staat u straks vooraan in de rij op het moment dat de massaverkopen van eReaders en eBooks op gang beginnen te komen.